काठमाडौँ। मध्य अमेरिकी मुलुक पानामामा ७.७ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गएको छ। स्थानीय समयअनुसार शुक्रबार दिउँसो ३ बजे हेरेरा प्रान्तको पितालोसा अरिबाबाट करिब १० किलोमिटर दक्षिण-पश्चिम केन्द्रबिन्दु बनाएर भूपृष्ठबाट १० किलोमिटर गहिराइमा उक्त भूकम्प गएको अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (युएसजिएस) ले जनाएको छ।

सुरुमा ८ र त्यसपछि ७.६ म्याग्निच्युड मापन गरिए पनि युएसजिएसले पछि ७.७ म्याग्निच्युड कायम गरेको थियो। मुख्य धक्कालगत्तै ६.६ म्याग्निच्यूडको पराकम्पसहित ४५ भन्दा बढी छोटा पराकम्पहरू (जसमा ५.८, ५.५ र ५.२ म्याग्निच्युडसम्मका) अभिलेख गरिएका छन्। भूकम्पको धक्का छिमेकी मुलुक कोलम्बियासम्म महसुस गरिएको थियो।

क्षतिको अवस्था
मानवीय क्षति: राष्ट्रपति होसे राउल मुलिनोका अनुसार शुक्रबार साँझसम्म भूकम्पका कारण कसैको मृत्यु भएको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन। पेनोनोमे सहरमा भत्किएको संरचनाको भग्नावशेष लागेर एक जना घाइते भएका छन्।

भौतिक क्षति: सबैभन्दा बढी क्षति भेराग्वास, हेरेरा र लोस सान्तोस प्रान्तमा भएको छ। भेराग्वासमा सडकहरूमा ठूला चिरा परेका छन्। पेनोनोमेको मुख्य चोकमा रहेको चर्च, गभर्नरको कार्यालय र दोस कोन्टिनेन्टेस होटलमा क्षति पुगेको छ।

ऐतिहासिक सम्पदा: लोस सान्तोस प्रान्तमा रहेको र सन् १९३८ मा राष्ट्रिय ऐतिहासिक सम्पदा घोषित सान अतानासियो गिर्जाघर पूर्ण रूपमा भत्किएको छ।

राजधानी र पूर्वाधार: राजधानी पानामा सिटीमा मानिसहरू घर तथा कार्यालय छाडेर खुला ठाउँमा निस्किएका थिए, तर त्यहाँ ठूलो भौतिक क्षति भएको छैन। तोकुमेन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल केही समय उडान रोकेर पुनः सञ्चालनमा आएको छ भने विश्व व्यापारका लागि महत्त्वपूर्ण पानामा नहरको सञ्चालन सामान्य रहेको छ।

सुनामी चेतावनी र भौगोलिक जोखिम
भूकम्पलगत्तै पानामा, कोलम्बिया, इक्वेडर, निकारागुवा, ग्वाटेमाला तथा चिलीका तटीय क्षेत्रमा सुनामीको चेतावनी जारी गरिएको थियो, जसलाई पछि हटाइयो। पानामा विश्वविद्यालयका भूविज्ञहरूका अनुसार इस्ला कान्यासका तटीय घरहरूसम्म समुद्रको पानी पुगेको थियो।

प्रशान्त महासागरको ‘रिङ अफ फायर’ क्षेत्रमा पर्ने पानामा कोकोस, नाज्का र क्यारिबियन टेक्टोनिक प्लेटहरूको अन्तरक्रियाका कारण भूकम्पीय जोखिममा छ। यसअघि सन् १९९१ मा कोस्टारिका केन्द्रबिन्दु भएको ७.४ म्याग्निच्युडको भूकम्पमा परी २३ जनाको मृत्यु भएको थियो।

अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता
भूकम्पपछि अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले पानामाको अवस्था नियालिरहेको र सहयोगका लागि स्रोतसाधन तथा कर्मचारी परिचालन गरिरहेको बताएका छन्। साथै कोलम्बिया, चिली, उरुग्वे, ग्वाटेमाला, कोस्टारिका, इक्वेडर र पेरुले पनि सहयोगको प्रतिबद्धता जनाएका छन्।